Outdoorspullen repareren: zo pak je het slim aan

Wie veel buiten is, weet dat goed materiaal onmisbaar is. Die spullen zijn vaak een investering, dus goed onderhoud, regelmatige checks en op tijd repareren maken echt verschil. Bovendien is minder vervangen meestal ook beter. Niet alles kun je zelf herstellen, maar wel meer dan je misschien denkt. In dit artikel nemen we de belangrijkste productgroepen stap voor stap door en laten we zien hoe je controleert of je jas, tent of andere uitrusting nog in orde is, wat je zelf kunt repareren en wanneer een specialist de betere keuze is. We starten met schoenen, want die krijgen meestal het meest te verduren.

Wandelschoenen repareren

Het liefst check je ze na elke wandeling, zeker als je vaak op ruwe ondergrond loopt. Kijk daarbij niet alleen naar het leer of de stof, maar vooral naar zool, veterogen en inlegzool.

• Kijk eerst naar de algehele staat van de zool: scheurtjes, afgebroken noppen en loslatende delen zijn duidelijke signalen. Controleer ook of de beschermrand rondom nog goed vastzit.

• Slijtage zie je vaak het eerst aan de hak. Is het profiel daar ongelijk afgesleten, dan is het tijd om de hak te laten beoordelen of repareren door een schoenmaker.

• Ook onder de bal van je voet slijt een zool snel. Zeker in de bergen wil je daar nog genoeg profiel hebben voor grip en stabiliteit.

• Heb je schoenen lang niet gebruikt, dan kan de buitenlaag van de zool wat verharden. Die gladheid kun je soms verhelpen door de buitenkant licht op te ruwen met schuurpapier.

• Druk na een lange periode van stilstand met iets hards in de zool om te voelen of de tussenzool nog veerkracht heeft. Voelt die hard aan en veert hij niet terug, laat je schoenen dan controleren.

Veters, veterogen en inlegzolen

Veters trek je vaak pas kapot op het moment dat je ze hard nodig hebt. Zie je slijtage of een scheurtje, vervang ze dan gewoon. Een reservepaar in je rugzak is geen overbodige luxe.

Veterogen krijgen modder, stoten en wrijving te verduren. Maak ze eerst schoon met een borstel en check daarna of ze nog goed werken. Ogen met kogeltjes moeten soepel rollen, en dichtgevouwen haakjes kun je voorzichtig openwrikken met een platte schroevendraaier. Kapotte veterogen laat je beter vervangen door een schoenmaker.

Controleer tot slot je inlegzolen. Zijn ze versleten, omgekruld of is de demping eruit, dan is vervangen de simpelste en slimste oplossing.

Schoenen opbergen

Berg wandelschoenen pas op als ze echt droog zijn. Kies bij voorkeur voor een droge, donkere plek. In de schoen kun je eventueel een geurzakje of een zakje met lavendel leggen.

Regenkleding repareren

Een regenjas of regenbroek hoeft pas echt goed te zijn als het weer omslaat. Daarom is controle hier extra belangrijk. Kijk niet alleen naar het materiaal, maar vooral naar ritsen, klittenband, naden en de waterafstotende buitenlaag.

Ritsen en klittenband

Loop alle ritsen langs: de voorsluiting, zakken, binnenzak en eventuele ventilatieritsen onder de oksels. Controleer ook of het klittenband bij de manchetten nog goed sluit. Gaat dat niet soepel of sluit het niet meer goed af, dan is professionele reparatie meestal de beste keuze, zeker bij waterdichte en ademende kleding. Vaak kom je terecht bij de reparatie-afdeling van het merk zelf en in het geval van een jas met Gore-Tex bij een Gore gecertificeerd servicecenter.

Waterdicht of niet?

Of een jas of broek nog echt waterdicht is, kun je prima zelf testen onder een koude douche. Komt er water door een klein gaatje, dan kun je dat vaak zelf repareren met speciale tape of een patch, zoals van Tear-Aid, Gear Aid, McNett of Gore.

Laat de jas water door langs de naden, dan kan het zijn dat de naadtape aan de binnenzijde loslaat. Tijdelijk kun je dat oplossen met tape, maar voor een duurzame reparatie is een specialist verstandiger. Die tape wordt namelijk onder hitte aangebracht.

Zo herstel je de DWR-laag

Onder de douche zie je snel of de DWR-laag van je kleding nog goed werkt. DWR betekent Durable Water Repellent en is de waterafstotende laag aan de buitenkant van de stof. Die zorgt ervoor dat water van je jas afparelt. Dat is belangrijk, omdat ademend materiaal anders minder goed functioneert. Ook softshells en andere jassen zonder ademend, waterdicht membraan hebben vaak een DWR-laag.

Werkt die laag niet meer goed, dan rollen druppels niet langer van de stof af. De buitenstof zuigt zich vol water en ziet er donkerder uit. Gelukkig kun je de DWR-laag meestal zelf herstellen.

Bij een jas of broek die nog niet zo oud is, begin je met wassen. Dat kan met gewoon wasmiddel, maar liever met een middel voor ademende, waterdichte kleding. Daarna volg je het waslabel: sommige kledingstukken moeten aan de lucht drogen, andere mogen in de droger. Die warmte kan de DWR-laag opnieuw activeren. Let daarbij altijd op de juiste temperatuur.

Moet je kleding aan de lucht drogen, dan kun je de DWR-laag vaak alsnog reactiveren met een strijkijzer of föhn op de temperatuur die op het label staat. Test daarna of water weer mooi afparelt. Gebeurt dat niet, dan is reactiveren niet meer genoeg en moet je de laag opnieuw aanbrengen.

Dat kan met een spray of met een impregneermiddel voor in de wasmachine. Volg je de instructies, dan is dat niet ingewikkeld. Bekende merken hiervoor zijn Nikwax, Grangers en TOKO. Bij jassen en broeken die met wax waterafstotend of waterdicht zijn gemaakt, is het nog eenvoudiger: daar breng je gewoon een nieuwe laag wax aan, zoals Greenland Wax van Fjällräven.

Tenten repareren

Bij tenten gaat het vaak om kleine schade die veel impact kan hebben: een gaatje in het grondzeil, een scheur in het doek, lekkende naden, een stroeve rits of een gebroken stok. Bij veel tenten wordt een reparatieset geleverd en kun ter plekken prima een noodreparatie uitvoeren, maar thuis is het slim om die nog eens rustig goed af te werken.

Gaatje in grondzeil of tentdoek

Een gaatje in het grondzeil repareer je bij voorkeur met tape dat daar speciaal voor is gemaakt. De meeste grondzeilen van lichtgewicht tenten zijn van nylon of polyester met een laagje polyurethaan (PU) om het waterdicht te maken. Kies dan voor dit type tape.

Bij tentdoek hangt de aanpak af van het materiaal. Polyester met een PU-coating aan de binnenkant kun je meestal repareren met hetzelfde soort materiaal als een grondzeil. Bij nylon met siliconencoating werkt dat niet: siliconen hechten bijna nergens aan, dus daarvoor heb je een speciaal reparatiemiddel nodig. Handig om dat ook op reis bij je te hebben, want het is lastiger verkrijgbaar. Katoenen tentdoek is het meest vergevingsgezind en laat zich vaak repareren met universele middelen of opstrijkbaar reparatiedoek in een passende kleur.

Bekende merken voor reparatiesetjes zijn Bo-Camp, Vaude, Tear-Aid, Gear Aid, McNett en ESVO. Is de scheur groter dan een reparatiesetje aankan, dan lijkt zelf naaien logisch, maar meestal is uitbesteden slimmer. Zeker polyester en nylon zijn zo dun dat je al snel specialistische apparatuur en vakkennis nodig hebt. Katoen is makkelijker zelf te herstellen.

Lekkende naden

Na jaren gebruik kunnen naden gaan lekken. Bij siliconendoek komt dat doordat stikgaatjes ruimer worden. Bij PU-gecoat doek laat soms de naadtape los. Je kunt de naad opnieuw waterdicht maken met "Seam Seal", het liefst aan de binnenzijde van de naad.

Kapotte rits

Een rits moet soepel blijven lopen. Doet hij dat niet, smeer hem dan met een speciaal smeermiddel voor ritsen, niet met vet of WD40. Overigens kan een zacht potlood ook uitkomst bieden. Het grafiet dat hierin zit smeert ook.

Is alleen de runner, dus het trekkertje, kapot, dan kun je die soms nog tijdelijk zelf vervangen met een reparatiesetje. Helpt dat niet meer, dan moet de hele rits vervangen worden en kom je uit bij een vakman.

Stokbreuk

Een gebroken of geknakte tentstok is vervelend, maar vaak goed te verhelpen. Veel tenten hebben een reparatiehuls of extra stokdeel. Met zo’n huls maak je snel een tijdelijke maar bruikbare reparatie: stok rechtzetten, huls erover en vastzetten met duct-tape. Voor een permanente oplossing vervang je het beschadigde stokdeel. Dit kan je gemakkelijk zelf doen. De meeste buitensportwinkels verkopen deze. 

Donsjassen en slaapzakken repareren

Donsjassen en donzen slaapzakken zijn licht en isoleren goed, maar juist dat lichte materiaal maakt ze gevoelig voor kleine scheuren. Zo’n scheurtje zorgt er al snel voor dat dons ontsnapt en de isolatiewaarde afneemt. Een kleine scheur of een gaatje kun je vaak prima repareren met reparatietape of een patch. Wil je het per se mooi hebben, dan kan je dit laten repareren bij bijvoorbeeld een naaiatelier of contact opnemen met de fabrikant. 

Bijvullen

Als je jas al wat langer mee gaat, kan de vulling en daarmee de isolatie afnemen door slijtage en doordat er af en toe dons ontsnapt. Bijvullen is dan een manier om weer dichter bij de oorspronkelijke isolatiewaarde te komen, of om een slaapzak warmer te maken. Dat is specialistisch werk en wordt maar op een aantal plekken gedaan.

Slaapmatten repareren

Een lekke slaapmat hebben we allemaal wel eens gehad. Gelukkig zijn ze makkelijk te repareren. Voor veel selfinflatable matten bestaan reparatiesetjes, vaak zit er zelfs al één bij. De aanpak lijkt op het plakken van een fietsband: eerst het lek vinden, daarna plakken. Om het lek te vinden, heb je alleen wel een iets grotere emmer nodig: een stroompje, een meertje of thuis de badkuip. Gaatje gevonden? Plakken maar!

Ben je door je plakkers heen, dan zijn er reparatiesets verkrijgbaar. Zelfs het ventiel van je slaapmatje kun je repareren.

Rugzakken repareren

Rugzakken kunnen veel hebben, maar ook daar gaat wel eens iets mis. Een scheurtje in de stof, een kapotte rits, maar vooral kapotte gespen of buckels omdat je er op bent gaan staan terwijl je aan het lunchen bent. 

Een scheurtje of gaatje kun je tijdelijk stevig repareren met tape aan de buiten- én binnenkant. Thuis kun je dat netter afwerken met een reparatiestuk dat je vastlijmt. Een kapotte rits is een heel ander verhaal. Hoe groter de rits, des te dichter je rugzak bij het einde van zijn leven zit. Vervangen kan vaak wel, maar is meestal duurder dan de rugzak waard is. 

Een gebroken gesp is meestal het eenvoudigst op te lossen: er zijn reparatiegespen die je kunt monteren zonder stiknaden open te halen. Vooral op langere reizen is het verstandig er een paar mee te nemen. Een kapotte gesp van de heupband of een van de schouderbanden maakt je trip vele malen zwaarder.

Kleine beschadigingen kun je vaak zelf verhelpen, net als eenvoudige slijtage of een tijdelijke reparatie voor onderweg. Maar niet alles is slim om zelf op te lossen. Zodra een reparatie vraagt om specialistische kennis of invloed heeft op waterdichtheid, comfort of levensduur, is uitbesteden meestal de betere keuze. Dat geldt bijvoorbeeld voor waterdichte naden, ritsen, schoenzolen, tentdoek met speciale coatings en het bijvullen van dons.