Wat is klettersteigen? Dit moet je weten voor je eerste via ferrata

Wat is een klettersteigroute?

Een klettersteigroute (of via ferrata) is een klimroute waarop je jezelf zekert langs een aangelegde kabel, meestal van staal. Doordat die kabel steeds opnieuw in de rots is verankerd, voorkom je bij een val dat je een lang stuk naar beneden valt.

Bij iedere verankering moet je beide karabiners een voor een naar de andere kant brengen. Op lastigere passages helpen metalen beugels (nietjes) om het klimmen makkelijker maken.

Wat is een klettersteigset?

Een klettersteigset is een Y-vormig hulpstuk dat je met de enkele poot aan je klimgordel bevestigt. Aan de twee andere uiteinden zitten armen met karabiners. Daarmee klik je jezelf vast aan de kabel, zodat je tijdens de route steeds gezekerd blijft.

Wat zijn "armen" en karabiners?

De armen van een klettersteigset zijn de twee delen waaraan de karabiners vastzitten. Vaak zijn ze elastisch, zodat ze minder in de weg zitten. Via deze armen ben je verbonden met de kabel en verplaats je jezelf veilig over de route.

Karabiners zijn de haken die je om de kabel klikt. Tijdens het klettersteigen moet altijd minimaal één van de twee karabiners aan de staalkabel bevestigd zijn. Bij een verankering klik je dus eerst de ene karabiner los en weer vast, en pas daarna de andere.

Waar moet je op letten als een je klettersteigset koopt?

Klettersteigen wordt steeds populairder, en dat is begrijpelijk. Je komt op bijzondere plekken, het is fysiek uitdagend en veel routes zijn goed te doen. Tegelijk blijft het een risicovolle sport, dus het is belangrijk om kritisch te kijken naar de set waarmee je op pad gaat.

Bedenk eerst of kopen wel de slimste keuze is. Een klettersteigset heeft namelijk een houdbaarheidsdatum, ook als je hem weinig gebruikt. Het stiksel dat een val opvangt is een essentieel onderdeel van de set, en dat wordt ieder jaar minder betrouwbaar.

Ga je maar af en toe klettersteigen, dan kan huren een betere keuze zijn. Dat kan vaak in bergsportwinkels in de buurt van klettersteigroutes. Let zowel bij huur als koop op:

Let op het gewichtsbereik

Weeg jezelf met je complete klettersteiguitrusting en controleer daarna het gewichtsbereik van de set. Veel sets zijn geschikt voor een totaalgewicht van ongeveer veertig tot honderdtwintig kilo.

Zit je daar met uitrusting boven, dan is het verstandig om niet alleen met een heupgordel, maar ook met een borstgordel te klettersteigen. Voor mensen die inclusief uitrusting minder dan veertig kilo wegen, zoals kinderen, bestaan speciale klettersteigsets.

Wat doet een klettersteigset?

Een klettersteigset komt pas echt in actie als je valt. Dat wil je nooit uitproberen voor de grap. Een val op een via ferrata is namelijk anders dan een val bij gewoon klimmen, omdat je hier niet met dynamisch klimtouw werkt.

Bij gewoon klimmen rekt het touw mee en wordt je val daardoor geleidelijk afgeremd. Op een klettersteig val je eerst langs de staalkabel naar beneden, totdat de set wordt belast bij het volgende verankeringspunt. Daardoor wordt een val veel abrupter opgevangen.

Zonder valabsorptiesysteem zou die klap zo hard kunnen zijn dat je ernstig letsel oploopt. Daarom hebben klettersteigsets een val-absorptiesysteem. Dit is een rechthoekig blokje dat tussen de twee armen van je set en het inbindstuk in zit. Hier zit simpel gezegd een stevig stuk koord in dat opgevouwen is en op verschillende punten extra aan elkaar vast is genaaid. Bij een val vouwt dit koord uit en scheuren de extra naden waardoor je val beter gebroken wordt.

Hoe vind je een route en hoe weet je hoe moeilijk die is?

Vanuit huis kun je al veel informatie verzamelen via gidsboeken, apps, regionale routegidsen, websites van lokale bergverenigingen en platforms zoals BERGFEX. Daar vind je vaak details over de routebeschrijving, moeilijkheidsgraad, benodigde tijd, instap, uitstap en terugweg.

Check ter plekke altijd of de route open is. Dit kan via het lokale VVV, een berggids of huttenwaard. In de zomer worden routes soms tijdelijk gesloten vanwege onderhoud of broedperiodes.

Tips als je gaat klettersteigen

• Het is slim om altijd een derde bevestigingsmogelijkheid aan je klimgordel te bevestigen, bijvoorbeeld een schroefkarabiner. Wil je even rusten, dan kun je jezelf daarmee net boven een verankeringspunt vastmaken. Als er dan iets gebeurt, val je minder ver.

• Het is prettig om dunne handschoentjes te dragen bij het klettersteigen. Fietshandschoentjes, met of zonder vingers, zijn hier perfect voor. Koop niet te dure want ze slijten snel.

• Draag schoenen met een stevige zool. Daarmee sta je stevig op (kleine) rotspuntjes of metalen 'nietjes'.

• Doe als je gaat klettersteigen in ieder geval al je ringen af en bij voorkeur zelfs al je sieraden.

• Een helm is een absolute must-have als je gaat klettersteigen. Er kunnen altijd stenen naar beneden vallen, zeker als er klimmers boven je bezig zijn. Wacht nooit direct onder klimmers, maar neem als het veilig kan een beetje afstand. Oefen vooraf dat je niet naar boven of naar beneden kijkt als iemand 'steen!' roept, maar ga rechtop staan zodat het grootste gedeelte van je lijf recht onder de helm is.

• Trap je zelf een steen of meerdere steentjes los? Roep altijd 'steen!', ook als je alleen bent. Je weet nooit of er nog andere klimmers achter je aan komen.

• Check voor vertrek ALTIJD de lokale weersverwachting en pas indien nodig je planning aan. Regen is vervelend omdat alles dan een stuk gladder wordt. Als het gaat onweren dan moet je echt van de route af zijn: de metalen kabels zijn perfecte geleiders.

• Overvalt het onweer je toch op een route? Kijk of er een veilige plek is waar je van de staalkabel af kunt, doe je klimgordel af en neem waar mogelijk afstand van het metaal.

Kinderen vinden klettersteigen vaak fantastisch om te doen! Maar heb je zelf geen, of niet veel ervaring? Dan is het echt een aanrader om met een (berg)gids op pad te gaan. Of boek een actieve gezinsvakantie bij Trail Markers, dan ga je vaak een dagje klettersteigen én maak je kennis met nog veel meer toffe activiteiten die je kunt doen in de bergen, zoals raften en/of canyoningen.

Wat kun je allemaal tegenkomen?

Routes die in het dal starten

De makkelijkste klettersteigroutes beginnen vaak in het dal. Een voordeel daarvan is dat je meestal geen grote bepakking hoeft mee te nemen. Je klimt vaak omhoog via nietjes en uitstekende stukken rots. Soms is er ook een horizontaal stuk met een steile rotswand onder je, wat spannend kan zijn.

Routes in de buurt van een berghut

Sommige routes liggen in de buurt van een berghut. Je zit dan vaak al hoger in de bergen en de route kan ruiger of zwaarder zijn. Soms laat je je bagage achter in de hut, maar soms is de klettersteig juist onderdeel van een grotere tocht.

In dat laatste geval klim je met een rugzak op je rug. Trek dan alle banden goed aan, zodat de rugzak strak tegen je lichaam zit. Een los hangende rugzak kan je balans verstoren, zeker op steile of technische passages.

Bruggen

Op sommige routes kom je een brug tegen, bijvoorbeeld over een rivier of tussen twee rotswanden. Dat kan een brug met loopplank zijn, maar ook een constructie van alleen stalen kabels. Er is altijd een kabel waaraan je jezelf moet zekeren.

Ladders

Soms overbrug je een stuk met een (touw)ladder. Zeker de langere ladders zijn pittig omdat je loodrecht omhoog klimt.

Overhang

Op moeilijke routes kan het zo zijn dat je een stukje 'overhang' klimt. Hierbij hangt je bovenlijf verder naar achter dan je benen. Routes met dit soort uitdagingen kun je echt alleen doen als je ruime ervaring hebt en je weet dat je dit kunt. Het is niet altijd mogelijk om halverwege te besluiten dat je de route niet af wilt maken. Dat komt ook doordat afdalen niet altijd mogelijk is, en het vaak lastiger is dan het naar boven klimmen.

Afdalen

Bijna alle klettersteigroutes zijn zo uitgezet dat je naar boven klimt. Bij routes in de buurt van berghutten bestaat de kans dat je ook een stuk, of zelfs een hele route, moet afdalen. Dit is vaak nog lastiger dan klimmen omdat je voeten makkelijk net misstappen.

Moet je een (stuk van) een route afdalen, heb je zelf niet veel ervaring en/of zijn er kinderen bij? Dan is het slim om op pad te gaan met een berggids. Die kan jou of de kinderen zekeren met een touw.